Het tijdperk van de groeiwedloop

Je verandert geen enkele sector zonder jezelf een fundamentele vraag te stellen: waar komt het geld vandaan?

Als je een bedrijf opricht, zijn er twee strategieën mogelijk:

1/ De start-upstrategie, dat wil zeggen: exponentieel groeien met de ambitie om snel de wereld te veroveren
2/ De mkb-strategie, waarbij je een bedrijf opbouwt dat langzaam maar zeker groeit

De ene visie is niet beter dan de andere: de twee modellen komen gewoon overeen met twee verschillende mentaliteiten.

Maar tegenwoordig lijkt het wel alsof niemand die een bedrijf opricht zich die vraag nog stelt: ze willen allemaal een start-up oprichten. Omdat de media het nergens anders over hebben, omdat het stoerder klinkt op een feestje (nou ja, op sommige feestjes) en omdat het ze mogelijk stinkend rijk kan maken.

Deze start-ups gaan meestal “kapitaal ophalen”, oftewel geld vragen aan investeringsfondsen (= organisaties die grote persoonlijke investeringen plaatsen om zo veel mogelijk rendement te halen). Om hen terug te betalen, moeten deze fondsen het geïnvesteerde bedrag in de start-ups – met zo veel mogelijk rendement – binnen 4 tot 10 jaar terugkrijgen. Dat kan op drie manieren:

1/ Door de start-up te _verkopen aan een ander bedrijf.
2/ Door de start-up te verkopen aan een ander investeringsfonds.
3/ Door hem naar de _beurs te brengen (minder gebruikelijk).

In _{geen enkel geval}kan de start-up een onafhankelijk bedrijf blijven (behalve misschien in de zeer zeldzame situatie waarin het bedrijf zichzelf in de schulden steekt om zijn onafhankelijkheid terug te kopen). Door kapitaal op te halen, moet het zo snel mogelijk groeien om zo duur mogelijk verkocht te worden. Dat is de groeiwedloop. Natuurlijk zijn sommige fondsen geduldiger dan andere en begeleiden ze ondernemers ook in moeilijke tijden, maar het langetermijndoel blijft hetzelfde: zo snel mogelijk verkopen met een zo hoog mogelijke meerwaarde.

Voor sommige soorten bedrijven is die snelle groei onmisbaar, vooral wanneer ze heel snel een “kritische omvang” moeten bereiken: bijvoorbeeld Airbnb, dat veel aanbod nodig heeft voor toeristen en veel vraag voor mensen die een appartement verhuren.

Het echte probleem is dat tegenwoordig te veel nieuwe bedrijven zichzelf als start-up beschouwen. Ze halen kapitaal op en storten zich vervolgens in een groeiwedloop die voor hen veel meer risico's dan voordelen met zich meebrengt.

Als je dingen te snel doet, doe je ze minder goed

In een onderzoek onder meer dan 3.000 start-ups, toonden onderzoekers van Stanford aan dat de belangrijkste oorzaak van mislukking nu net voortijdige groei was.

Stel dat je net meerdere miljoenen euro's hebt opgehaald. Als je bedrijf niet snel genoeg groeit, zit je in de val. Je gaat reclame maken in plaats van je product te verbeteren, je neemt een salesteam aan in plaats van een engineeringteam, enzovoort.

Herinner je je Groupon nog? Na een jaar werd de waarde van het bedrijf al geschat op 1 miljard dollar. Vandaag is het nog maar een schim van zichzelf. Waarom? Omdat het bedrijf, in plaats van de winkels correct te vergoeden, alles erdoorheen joeg aan reclame en internationale expansie.

Snelle groei ondermijnt de kans op duurzame groei.

Net als bij een boom die geen tijd heeft gehad om stevige wortels te vormen, ontstaan er bij te snelle groei zwakke plekken die het bedrijf overleveren aan de eerste de beste storm. Voor investeerders is dat niet zo erg: omdat hun investeringen over tientallen start-ups verspreid zijn, is het genoeg dat er één “werkt” om de val van 15 andere te compenseren... Voor de mensen die hun baan verliezen wanneer het bedrijf de deuren sluit, is dat vervelender.

Maar die kwetsbaarheid van start-ups is nog het minste probleem. Hun snelle groei brengt drie andere, veel zorgwekkendere problemen met zich mee.

De collaterale schade van snelle groei

De consument is de klos

Er is een term die enorm in trek is in Silicon Valley: blitzscaling (“bliksemgroei”). Het idee is om zo snel mogelijk te groeien om de concurrentie te verpletteren, en dat zonder per se het beste product of de beste dienst te bieden.

Denk aan deelauto's/-fietsen/-steps of maaltijdbezorging op aanvraag. Als Uber nog groter wordt? Dat maakt voor de klant geen verschil meer. De wachttijd is al zo laag dat nieuwe chauffeurs die niet significant meer zullen verkorten. Maar hoe groter Uber wordt, hoe groter de kans dat het de concurrentie uitschakelt... dus investeert het bedrijf steeds meer in marketing en reclame.

Deliveroo en Uber Eats hebben Take Eat Easy en Foodora laten verdwijnen met massa's reclame op Facebook en in de metro. En zodra een van deze twee start-ups een monopolie heeft, haalt ze dat geld misschien terug via de prijs van maaltijden, het loon van bezorgers en de commissies van restaurants.

Kortom, vandaag is het goedkoop, maar morgen betalen we waarschijnlijk de hoofdprijs.

Stress en druk op het personeel

Door deze groeiwedloop kan het werktempo bij start-ups absurd worden. Speciale vermelding voor Nikolay Storonsky, oprichter van de online bank Revolut, die van zijn team vraagt om 12 tot 13 uur per dag te werken en verklaart: “Ik begrijp niet hoe een privéleven je kan helpen om een start-up op te bouwen” (sic). Dat geldt natuurlijk niet voor alle start-ups, maar als oprichters niet oppassen, kunnen de werktijden al snel de balans van hun werknemers in gevaar brengen.

Een pittige rekening voor de samenleving

Deze start-ups, opgepompt met geld van investeringsfondsen, gooien onze banen en gewoontes overhoop met een ongekende snelheid. Zo snel dat de samenleving geen tijd heeft om zich aan te passen. Ja, Uber heeft in een paar jaar tijd honderdduizenden chauffeursbanen gecreëerd… maar het zal ze nog sneller vernietigen zodra het de zelfrijdende auto uitrolt. Hoe zullen overheden erin slagen om al deze mensen te beschermen die van de ene op de andere dag werkloos worden? (En dan hebben we het nog niet eens over de onzekerheid van al deze gecreëerde banen, zoals die van mensen die auto's rijden, maaltijden bezorgen of accu's van steps opladen). Start-ups ontstaan vaak met het doel om de wereld beter te maken, maar hun financieringsmodel kan soms het tegenovergestelde effect hebben.

En de planeet draait ervoor op

Maar vooral: de groei van deze bedrijven gaat zo snel dat ze geen tijd hebben om hun impact op het milieu te meten (voor zover dat hen al interesseert). Ze denken in jaren, terwijl milieugevolgen zich in decennia of eeuwen laten meten. Voorbeeld: door miljoenen waardeloze fietsen te produceren die uiteindelijk op de vuilnisbelt belanden, staan deelfietsstart-ups niet echt stil bij de uitputting van metaalvoorraden.

De tijdschaal van de natuur is niet die van een investeringsfonds.

Hoe lovenswaardig de aanvankelijke waarden van de oprichters ook zijn, de groeiwedloop maakt ze achterhaald.

Zonder ethische financiering kan er geen ethisch bedrijf bestaan.

Vaak wordt Patagonia genoemd als het ultieme voorbeeld van een ethisch bedrijf, superbetrokken bij milieubescherming, en een ondernemerssucces met vandaag meer dan 2.000 werknemers. Maar zou het merk nog bestaan als het een tomeloze groei had moeten volhouden, zelfs ten koste van de kwaliteit? Waarschijnlijk niet. Toen het bedrijf in 1991 besloot zijn jaarlijkse groei tot 5% te beperken, welk investeringsfonds zou die beslissing hebben geaccepteerd?

Patagonia is een bedrijf dat aan niemand anders dan zijn oprichters toebehoort, en dat garandeert zijn onafhankelijkheid van handelen (en stelt het in staat om te dreigen Trump voor de rechter te slepen).

En Loom in dit verhaal?

We zeggen het je heel duidelijk:

Wij willen geen start-up zijn.

Want in de textielindustrie is de groeiwedloop bijzonder gevaarlijk:

• Hij vernietigt de planeet.
• Hij beschadigt mensen.
• Hij tast de kwaliteit van kleding aan.
• Hij stimuleert overconsumptie.

Zal Loom ooit het niveau van betrokkenheid van Patagonia bereiken? We werken er keihard aan, maar niets is zeker. Als we echter op de klassieke manier kapitaal ophalen, weten we zeker dat we het nooit zullen halen.

We willen een product maandenlang uitverkocht kunnen laten zijn als we vinden dat onze prototypes niet goed genoeg zijn.

We willen onze site kunnen sluiten tijdens Black Friday om de absurditeit van die uitverkoop aan te klagen.

We willen kunnen overschakelen op biologisch katoen en onze marge verlagen als dat de prijs is die we moeten betalen.

We willen onze mening kunnen geven en laten zien wat er achter de schermen gebeurt, zonder bang te hoeven zijn een potentiële overnemer af te schrikken.

En toch willen we groeien

Toch, zijn we ervan overtuigd dat je moet groeien om echt verandering teweeg te brengen.

Ten eerste om aan de vraag te voldoen: onze producten zijn vandaag al na een paar weken uitverkocht. Voor sommige merken kan dat een strategie zijn, voor ons is het een situatie die alleen maar tijdelijk kan zijn.

Ten tweede is groter worden onze kans om de mode-industrie weer op zijn poten te zetten. Hoe groter we worden, hoe meer onze stem doorklinkt, zowel op het vlak van consumptie als van productie. We dromen ervan dat kleding die lang meegaat ooit de norm wordt in plaats van de uitzondering. We willen produceren in Bangladesh ondenkbaar maken. We streven ernaar dat milieubewustzijn de kern vormt van de textielindustrie, in plaats van zich te beperken tot het aanstellen van een MVO-verantwoordelijke vlak na een ecologisch schandaal.

Kortom, we moeten groeien. Groeien op ons eigen tempo, zonder concessies te doen aan kwaliteit of ethiek, groeien met het besef dat onze groei niet oneindig hoeft te zijn, maar ons wel naar een voldoende omvang moet brengen. En om te groeien, heeft Loom geld nodig.

“Maar waarom heb je geld nodig als steeds meer mensen bij je kopen?”
Uitstekende vraag, Dominique.

Om producten op voorraad te hebben, bestellen en betalen we ze bij wie ze maakt, vóórdat we ze kunnen verkopen. Dat tijdsverschil, die “werkkapitaalbehoefte”, is de _{oorzaak van onze behoefte}. Hoe groter we worden, hoe groter die behoefte wordt (tot op een bepaalde grens).

Word aandeelhouder van Loom

We zouden het geweldig vinden om onze community aandelen in ons bedrijf te zien nemen. Vanaf het begin hebben jullie meegeholpen aan het ontwerpen van kleding, het verbeteren ervan en het bekender maken van het merk. Het logische vervolg¹ is om jullie de kans te geven aandeelhouder van Loom te worden.

Daarom starten we een crowdfundingcampagne, waaraan jij (en iedereen) kunt bijdragen.

“Maar als ik bij jullie investeer, wat krijg ik dan terug (behalve een goed geweten)?”
Dominique, jij stelt ook al maar de ene goede vraag na de andere.

Het is supersimpel: we keren je dividend uit. Nee, dat is geen vies woord, en nee, dat is niet alleen voor dikke meneren met sigaren.

Zodra we genoeg winst maken, keren we jullie daar een deel van uit². Beetje bij beetje, jaar na jaar, krijg je je oorspronkelijke investering terug en (hopelijk) nog meer. We gaan je niet voorliegen: we doen ons best, maar het kan zijn dat het misgaat of dat het lang duurt. Investeer dus alleen wat je bereid bent te verliezen.

Je kunt vanaf 100 euro aandeelhouder van Loom worden. Is dat te veel voor jou? Investeer dan niet. Onze vragenlijsten invullen, onze kleding kopen, ons vertellen hoe we die kunnen verbeteren, ons volgen op social media: daar help je ons al enorm mee. Je kunt ook dit artikel delen op Facebook, op Twitter of op LinkedIn.

Als je Loom volgt, vind jij ook dat er iets mis is met de textielwereld. Om deel uit te maken van de oplossing, moeten we veranderen hoe we ons kleden. Maar ook hoe onze bedrijven functioneren.

‍

Update april 2019

Mensen zeiden ons dat kleine aandeelhouders alleen maar gedoe zouden zijn. Dat crowdfunding geen goed idee is. Dat we niet genoeg geld zouden ophalen. Dat grote investeringen toch wel praktisch zijn. Om de hierboven genoemde redenen hebben we jullie toch gevraagd om in Loom te investeren.

Het duurde maar 3 dagen om 700.000 euro op te halen. Meer dan 600 mensen deden mee. Het team van LITA.co kon het amper geloven. Onze campagne zou tot eind april lopen. Uiteindelijk was ze al afgerond op 31 maart, om middernacht.

Jullie hebben ons de vrijheid gegeven die we nodig hadden om door te gaan. Nooit zullen we ons hoeven te storten in een absurde groeiwedloop. Niemand zal ons vragen om Loom zo duur mogelijk te verkopen. En we zullen onze overtuigingen ook niet verzwijgen uit angst om een potentiële investeerder af te schrikken. Kortom, we hebben gewonnen. En we kregen zoveel steunbetuigingen dat we iets begrepen: kleine aandeelhouders zijn geen gedoe, het is juist een enorme kracht.

Dankzij jullie steun kan Loom zijn strijd voortzetten. Dankzij jullie die hebben geïnvesteerd. Maar ook dankzij jullie die onze kleding kopen, onze vragenlijsten invullen, ons vertellen hoe we kunnen verbeteren. Jullie die met je vrienden over ons praten, die onze nieuwsbrieven lezen, die onze artikelen delen. Kortom, dankzij jullie allemaal, die je op de een of andere manier inzetten voor dit project. Vandaag is Loom niet meer alleen ons merk, het is ook dat van jullie.

Julia Faure en Guillaume Declair, medeoprichtster en medeoprichter van Loom

Noten

¹ We hebben ook drie andere financieringshefbomen ingezet 1/ Bankleningen: we werken samen met een ethische bank, de Nef, die zich richt op projecten met sociale of ecologische waarde (andere banken haken meteen af zodra we zeggen dat we online verkopen) 2/ Zogenaamde “evergreen”-fondsen die niet verplicht zijn om het geld aan hun eigen investeerders terug te geven en ons dus geen snelle groei opleggen. Dit begint net op te komen, maar ze investeren – voorlopig – in bedrijven die veel groter zijn dan wij. 3/ “Business angels”: mensen die vaak zelf al een bedrijf hebben opgericht en in andere bedrijven investeren. Sommigen hebben al toegezegd om in Loom te investeren.

² Elk jaar hebben we drie keuzes om de winst te verdelen: we investeren hem opnieuw in Loom, we geven hem aan werknemers via winstdeling, of we keren hem uit als dividend aan aandeelhouders naar rato van het aantal aandelen dat ze bezitten.

Wie zijn wij om dat te zeggen?

Je bent op La Mode à l’Envers, een blog van het kledingmerk Loom. Het gaat niet best met de textielindustrie, en de planeet betaalt het gelag. Dus alles wat we over de branche te weten komen, proberen we je hier uit te leggen. Want duurzame kleding maken is goed, maar dingen blootleggen, delen en anderen inspireren heeft nog veel meer impact.

Vind je wat we schrijven leuk en wil je meer? Klik dan hier om je in te schrijven voor onze nieuwsbrief. Beloofd: we schrijven weinig en we spammen nooit.